Çocuklarımızı büyütürken gördükleri örneklerin onların duygu, düşünce ve davranışlarını şekillendirmede büyük etkisi olduğunu gözlemlemişizdir. Yine de konuyu günlük yaşantımızda içinde bulunduğumuz ve çocuk üzerindeki etkisini çok düşünmediğimiz, ancak çocuklarımıza güçlü kanılar kazandıran durumlar üzerinden tekrar ele almanın, konuya bakış açımızı genişleteceğini ve buna ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum.
Çocuklarımıza doğruları nasihat ederek öğretmeye alışkınız ama bu pek de etkili bir yöntem değildir. Çocukların müthiş bir gözlem ve analiz yeteneği vardır. Hayata, insana, ilişkilere dair çoğu fikri çevrelerindeki örnekleri gözlemleyerek edinir, “olması gerekeni” bizler aracılığıyla öğrenirler.
Örneğin; Trafikte ebeveyn karşıdaki araç sürücüsü bağırdığında ona benzer şekilde karşılık veriyorsa çocuk öfkeye öfkeyle karşılık verildiğini ve reaktif (tepkisel) davranış biçimini öğrenir.
Anne-baba çocuğun yaptığı çocukça bir hatada sözel/fiziksel şiddete başvuruyorlarsa hoşgörüsüzlüğü ve gücünün yettiğine şiddet göstermeyi öğrenir. Çocuğa kızmak yerine neden böyle davrandığı soruluyorsa çocuk önyargısız ilişkiyi ve kendini ifade etmeyi öğrenir.
Çocuğun yanında telefonla konuşan kişi “Canım kapı çalıyor, çok öpüyorum, seninle konuşmak güzeldi.” deyip, telefonu kapatınca “Bu da başladı mı susmak bilmiyor” diyorsa çocuk samimiyetsizliği ve yalanı öğrenir.
Anne-baba birbirlerine ve çocuklarına kendi istedikleri gibi davrandığı sürece olumlu, aksi taktirde olumsuz davranışlar sergiliyorsa çocuk koşullu sevgiyi ve diğerinin tercihine saygı duymamayı öğrenir.
Anne-baba birbirinden rica ederek bir şey istiyorsa çocuk nezaketi öğrenir.
Yoldaki yaşlı kişinin eşyalarının taşınmasına yardım edildiğini görüyorsa yardımseverliği ve empatiyi öğrenir.
Yaptığı bir marifette taktir ve teşekkür sunuluyorsa taktir etmeyi ve kendine saygıyı, güveni öğrenir.
Bunlar her gün her an yaşadığımız, karşılaştığımız durumlar.
O halde o anlar yaşanacakken kendimize şunu sorabiliriz: Şu an bu yaptığımla/söylediğimle çocuğuma ne mesaj vereceğim, neyin örneği olacağım?
Peki çocuğuma öğretmek istediğim şey bu mu?
